WCZORAJ

"Lwów ( łac. Leopolis, ruski: Lwiw ), stolica województwa, a zarazem całej płd.-wsch. Polski, leży nad rzeką Peltew wśród pagórkowatej okolicy na krawędzi wyżyny Podolskiej...ma obecnie ( 1927 rok ) 238.303 mieszk., z tego 136.519 Polaków, 19.866 Rusinów i 60.431 Żydów..."

Encyklopedja Powszechna Wydawnictwa Gutenberga - Wydanie przedwojenne

Lwów na radiowej mapie Europy zaistniał 15 stycznia 1930 roku. Moc nowootwartej radiostacji Polskiego Radia wynosiła wtedy półtora kilowata. Stacja pracowała na fali średniej 385,1 m. Po miesiącu, dokładnie w piątek 13 lutego dokonano uroczystego otwarcia lwowskiej rozgłośni. Miała ona swoją siedzibę w dawnej kawiarni Ziemiańskiej przy ulicy Batorego 6. W początkowym okresie regularne programy nadawane były w godzinach od 17.45 do 22.00. Czas antenowy zajmowały głównie transmisje programów z Krakowa i Warszawy. Równolegle prowadzone były prace przy uruchamianiu nowej stacji o mocy 16 kW. Uruchomiono ją w grudniu 1930 roku. Po sześciu latach moc radiostacji wzmocniono do 50 kW. Od 1 września 1936 roku Radio Lwów obecne było na fali średniej 377,4 m. Na rok 1939 planowano ukończenie budowy własnego budynku radia przy ulicy Mochnackiego. Plany te zostały zniweczone przez wybuch II Wojny Światowej. Z okazji 5-lecia rozgłośni oraz setnego wydania najpopularniejszej audycji Emanuel Schlechter napisał wiersz-życzenia zatytułowane " Do Wesołej Lwowskiej Fali", którego ostania zwrotka brzmi:

Płyń "Wesoła falo" dalej
Ciągle naprzód wal i wal!
Daj Ci Boże w szczęściu, w zdrowiu
Dalszych sto wesołych fal!

Pierwszym dyrektorem lwowskiej rozgłośni był inżynier Witold Scazighino. Po kilku miesiącach powołano go na dyrektora administracyjnego. Funkcję kierownika programowego pełnił, późniejszy dyrektor radia, Juliusz Petry. Za muzykę na antenie odpowiadał dyrektor lwowskiego konserwatorium doktor Adam Sołtys. Po jego odejściu nad muzyczną oprawą czuwał Jerzy Kołaczkowski. Referat literacki prowadził Ludwik Bojczuk, zaś prasowy Tadeusz Fabiański. Pieczę nad radiową orkiestrą sprawował twórca sygnału rozgłośni Tadeusz Seredyński. Kierownikiem radiostacji był inżynier Józef Miński. Szefem amplifikatorni został Witold Korecki. Najbardziej popularnym programem "Lwowską wesołą falą" kierował Wiktor Budzyński. Do dziś znani są właśnie z tego programu panowie Kazimierz Wajda i Henryk Vogelfänger popularni Szczepko i Tońko. Od 1931 roku programy "Radio - chorym" przygotowywał lwowski proboszcz radiowy ksiądz Michał Rękas. Jak donosił Kalendarz Przewodnik Radiosłuchacza na rok 1939 "wiele krajów idzie za przykładem Lwowa, wprowadzając do radiofonii audycje zapoczątkowane u nas przez ks. Rękasa, a we Włoszech i w Brazylii radiofonizuje się szpitale, opierając się na lwowskich doświadczeniach". Radio Lwów było jedyną w Polsce rozgłośnią emitującą w niedziele i święta nabożeństwa z kościołów obrządku łacińskiego, ormiańskiego i greckiego. Przez osiem lat od 1931 roku na antenie Lwowa gościła muzyczna audycja "Szlakiem melodii przez pół Europy" opracowywana przez artystkę operową, a zarazem spikerkę Radia Lwów Celinę Nahlik. 11 września 1939 roku Polskie Radio Lwów zamilkło. Ostatni komunikat o zakończeniu nadawania programów odczytała właśnie Celina Nahlik Takie były początki krótkich dziejów Polskiego Radia w Grodzie Orląt.

W okresie prawie dziesięciu lat istnienia rozgłośni we Lwowie swoje zawodowe losy związali z nią, znani później słuchaczom polskich audycji tworzonych niemal na całym świecie radiowcy. Byli wśród nich: Juliusz Petry po wojnie pierwszy dyrektor Radia Wrocław, a następnie kierownik programów Warszawy II, ksiądz doktor Michał Rękas po wojnie autor audycji religijnych w Polskim Radiu Katowice, Wiktor Budzyński po wojnie twórca audycji rozrywkowych Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa oraz Jerzy Tepa, tuż przed wybuchem wojny kierownik programowy Rozgłośni w Katowicach, w czasie wojny redaktor Radia Polskiego w Paryżu, po wojnie redaktor Sekcji Polskiej Głosu Ameryki. We lwowskiej rozgłośni zaczynali swoją pracę również: Czesław Halski, w czasie wojny pracownik Radia Polskiego w Paryżu, a po jej zakończeniu Polskiej Sekcji BBC w Londynie, doktor Franciszek Pawliszak przez dwadzieścia powojennych lat występujący pod pseudonimem Jan Gruda na falach "Głosu Ameryki" oraz Włada Majewska po wojnie autorka audycji muzycznych tworzonych w londyńskim studio Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. Prelegentem literackim w Radio Lwów był Teodor Parnicki, w czasie wojny autor nadawanych przez radiostacje w Kujbyszewie Audycji Ambasady Rządu Londyńskiego. Wspominanego wcześniej Kazimierza Wajdę powojenni słuchacze Polskiego Radia mogli lepiej poznać dzięki tworzonej na Myśliwieckiej w Warszawie audycji "Przy sobocie po robocie". Występującego w słuchowiskach radiowych rozgłośni lwowskiej doktora Leopolda Pobóg-Kielanowskiego po wojnie mogliśmy usłyszeć na falach Radia Wolna Europa w kabarecie Mariana Hemara. Z lwowską rozgłośnią współpracował także Alfred Schü tz pianista i kompozytor, w czasie wojny skomponował muzykę do "Czerwonych maków na Monte Casino" Feliksa Konarskiego ( Ref-Rena ), po wojnie współpracował z RWE w Monachium, tutaj też na miejscowym cmentarzu 10 grudnia 1999 roku spoczęły jego szczątki. Takie były radiowe losy niektórych z wielu pracowników i współpracowników Polskiego Radia Lwów. Dziś

DZIŚ

"Lwów, Lwiw - miasto obwodowe na Ukrainie, między Roztoczem i Wyżyną Podolską, na dziale wodnym Bugu i Dniestru; 810 tys. mieszkańców, głównie Ukraińcy i Rosjanie, 20-30 tys. Polaków..." Nowa encyklopedia powszechna PWN -rok 1995 Po prawie 53 latach 29 października 1992 roku ponownie we Lwowie na falach "Lwiwskiej Chwyli" pojawiła się polska audycja radiowa. Obecnie dwa dwugodzinne programy tygodniowo nadawane są przez lwowskie "Radio Nezałeżnist". Tytuł audycji "Radio Lwów" nawiązuje do starej przedwojennej tradycji Polskiego Radia. Następcami radiowców z ulicy Batorego była grupa entuzjastów, zafascynowana możliwością przemawiania po polsku do rodaków na falach eteru. W pierwszym okresie w radiu pracowali redaktor i realizator Kazimierz Miciński, realizator Rostysław Charyna, dyrektor i realizator Czesław Bryk, realizator Witold Jermołowicz. Obecnie programy tworzy siedmioosobowy zespół, którym kieruje od 1996 roku redaktor naczelny Halina Owczarek. Wcześniej w latach 1992-1995 funkcję tą sprawowała redaktor Elżbieta Leusz. W Polskiej Redakcji możemy spotkać również redaktor Barbarę Baczyńską, realizatora, a zarazem redaktora muzycznego Genadiusz Swidzińskiego oraz prezesa Polskiego Towarzystwa Radiowego, redaktor Teresę Pakosz. Najmłodszymi stażem w redakcji, pracującymi w niej od 1997 roku, są redaktor Anna Gordijewska oraz realizator dźwięku, na co dzień uczeń szkoły średniej, Wiktor Pakosz. Wszystkich połączył radiowy bakcyl. Stworzyli Polskie "Radio Lwów" na fali demokratycznych przemian, w momencie kiedy zaczęły powstawać pierwsze organizacje polskiej mniejszości na Ukrainie. Słuchają ich nie tylko Polacy. W licznych konkursach organizowanych przez radio biorą udział również Rosjanie i Ukraińcy. Fakt ten potwierdzają także telefony do radiowego studia. Polskie "Radio Lwów", tak jak przed laty, łączy, bawi, informuje i dokształca Polaków. Audycje odbierane są we Lwowie i w promieniu 70 kilometrów. Wiele miejsca w programie zajmuje tematyka kulturalna, a zwłaszcza sprawozdania z wydarzeń zachodzących w środowisku Polonijnym. W programach możemy usłyszeć wiadomości, pogadanki historyczne oraz audycje edukacyjne i rozrywkowe, wywiady, reportaże i rozmowy z gośćmi. Na antenie radia obecna jest również polska muzyka i tradycyjne lwowskie piosenki. W 1995 roku redakcja polskich audycji nagrała kasetę "Tu bałaka i śpiewa Radio Lwów". Autorką tekstów jest Teresa Pakosz. Wykonawcami dialogów i piosenek są niemal wszyscy członkowie radiowego zespołu. W eterze Polacy ze Lwowa obecni są w środy od 16.30 do 18.30 i w soboty od 9.00 do 11.00 na fali średniej 1476 kHz oraz UKF 106,7 MHz. Moc stacji średniofalowej wynosi 30 kW, zaś moc nadajnika UKF - 1kW. Pierwsza godzina sobotniego programu poświęcona jest tematyce religijnej. Społeczna redakcja Radia Lwów przy Polskim Towarzystwie Radiowym działa pod hasłem:

"Wesoła Fala żyje
Jej humor ciągle trwa
Gdzie polskie serce bije
Tam Radio Lwów głos ma"

Utrzymanie tożsamości narodowej i krzewienie kultury polskiej jest głównym celem działalności Polskiego Radia we Lwowie oraz Polskiego Towarzystwa Radiowego założonego w listopadzie 1996 roku. Prezes Towarzystwa pani Teresa Pakosz i wiceprezes pani Halina Owczarek chcą doprowadzić do powstania prawdziwej polskiej rozgłośni, której zadaniem będzie współpraca z mediami na Ukrainie i w Polsce. Podjęto już pierwsze kroki i wśród słuchaczy oraz sponsorów rozprowadza się cegiełki na rzecz stworzenia Polskiego Radia we Lwowie. Przy redakcji Radia Lwów działa również agencja reklamowa "Leo Vox" zachęcająca słuchaczy do odbioru polskich audycji hasłem "Bądź zdrów! Słuchaj Radia Lwów!". Fakt istnienia Polskiego Radia Lwów został odnotowany w tegorocznym wydaniu World Radio TV Handbook, angielskojęzycznym wydawnictwie Billboardu poświęconym stacjom radiowym i telewizyjnym działającym na całym świecie. Jednak dane dotyczące czasu oraz dni emisji już się zdezaktualizowały. Aktualne informacje zawarte są na załączonych kartach z prospektu Radia Lwów.

Pełna wersja tekstu . Wersja skrócona zamieszczona w czasopiśmie " Świat Radio " w nr 9 / 1998 . Informacje na temat emisji Polskiego Radia Lwów pochodzą z ulotki reklamowej.